De multiculturele geschiedenis van Córdoba

De multiculturele geschiedenis van Córdoba

Córdoba, de voormalige Andalusische hoofdstad in Zuid-Spanje en het thuis van verschillende culturen en religies. Het is tegenwoordig moeilijk voor te stellen dat deze rustige stad ooit een drukke handelshaven was en de toegangspoort tussen de Arabische wereld en Europa vormde, maar overal waar je kijkt, zie je nog verwijzingen naar deze tijd.

In het najaar van 2012 bracht ik een dag door in Córdoba. Ik slenterde doelloos door de pittoreske smalle straatjes en genoot van het zicht van de spierwitte huizen, die letterlijk straalden in het zonlicht, en de kleurrijke bloempotten die langs de muren hingen. Het contrast tussen de fleurige bloemen en de puurwitte gebouwen was zó mooi en als Instagram toen had bestaan, dan had ik zeker een heel account kunnen vullen met alleen foto’s van deze prachtige authentieke straatjes.

Wat betreft bezienswaardigheden en monumenten is er in Cordobá niet veel meer te zien dan de schitterende Mezquita (Moskee). In dit artikel vertel ik je meer over de multiculturele geschiedenis van de stad en de belangrijke rol die de Mezquita hierin speelde. Ik wil er nog wel even bij zeggen dat de fotocamera die ik toen had, niet van een denderende kwaliteit was, dus leg de aandacht vooral op de mooie architectuur en laat je niet afleiden door de korrelige fotokwaliteit.

Van een Romeinse nederzetting tot Moorse kalifaat

Cordobá is oorspronkelijk door de Romeinen gesticht in het jaar 200 v.Chr. aan de rivier Guadalquivir die richting Sevilla en uiteindelijk naar de Noord-Atlantische Oceaan stroomt. Onder het Romeinse bestuur groeide Cordobá uit tot een welvarende stad met goed onderwijs en ook bouwden de Romeinen een belangrijke brug en zelfs een stadsmuur. Noemenswaardige plaatselijke inwoners schopten het tot het Senaat in Rome en sommige belangrijke historische figuren, waaronder de bekende filosoof Seneca, kwamen uit Cordobá.

Helaas kwam er rond de 5e eeuw een einde aan deze welvaart toen Sevilla werd benoemd als de nieuwe hoofdstad van Andalusië. Tegen deze tijd waren de Romeinen niet meer zo machtig en zagen Vandalen hun kans om het gebied te plunderen en vernielen.

Twee rivaliserende volkeren begonnen een strijd om Córdoba en uiteindelijk hadden de Visigoten het voor het zeggen in de stad. Ze bouwden er een kleine Christelijke tempel, de Basilica de San Vicente, bovenop een voormalige heidense Romeinse tempel.

Toen de Moren Córdoba in 711 n. Chr. veroverden, deelden ze in eerste instantie de tempel met de Christenen. Deze vredige oplossing duurde enkele decennia tot het moment dat een Moorse machthebber de Christelijke helft van het gedeelde gebedshuis opkocht. Hij liet dat deel slopen en begon daarna met de bouw van de Grote Moskee van Córdoba. Het duurde uiteindelijk maar liefst tweehonderd jaar voordat dit bouwwerk gereed was.
Tijdens mijn dwaaltocht door de stad kwam ik een kleine eenvoudige synagoge tegen, maar juist de eenvoudigheid maakte de synagoge zo verbazingwekkend mooi. Het is niet zo raar om een synagoge te vinden in Córdoba, want de stad heeft een zeer belangrijke rol gespeeld in de Europees-Joodse geschiedenis. Deze fascinerend stad was ooit het thuis van Joods geleerden, filosofen en dichters. De synagoge die ik bezocht was in 1985 benoemd tot een nationaal monument.

Córdoba synagogue

In de Synagoge van Córdoba

De Mezquita-Catedral de Córdoba

De Moorse bezetting van Andalusië wordt vaak beschreven als vredelievend. Het populaire beeld van deze tijd is dat moslims, joden en christenen in vrede naast elkaar leefden. De tiende en elfde eeuw worden zelfs de Gouden Eeuw van tolerantie in Cordobá genoemd. Hoewel dit een erg mooie gedachte is, is het niet helemaal zeker hoe accuraat deze is.

De Mezquita is de grootste en belangrijkste moskee in de Westerse Islamitische wereld. In de prachtige architectuur zie je een combinatie van verschillende bouwstijlen terug, beïnvloed door de oude Romeinen en de Moren in de middeleeuwen met elementen uit de gotische, barokke en renaissancetijd. Een wandeling door het gebouw is als een wandeling door tijd.

De rood-wit gestreepte zuilen in de voormalige gebedshal op de foto bovenaan dit artikel vormen een iconisch beeld van de Mezquita. Deze hoefvormige zuilen zijn gebaseerd op de oude Visigotische architectuur en ook tijdens de Moorse bezetting bleef dit een populaire bouwstijl. Voor de 856 pilaren in de hal werden restanten van de oude Romeinse tempel en gebouwen in de omgeving gebruikt. De pilaren bestaan uit de kostbare materialen jaspis, onyx, marmer en graniet.


Op de muren van de moskee kun je geschriften uit de Koran terugvinden. De overdadig versierde gouden zuil op de foto hierboven is de mihrab, een gebedsnis in een moskee die de gebedsrichting aangeeft. Normaal is de mihrab in de richting van Mekka in het zuidoosten gericht, maar de mihrab in de Mezquita kijkt uit op het zuiden.

De Mezquita tijdens katholieke heerschappij

De Mezquita werd tot de Renconquista in 1236 gebruikt als moskee. In 1236 werd Cordobá veroverd door de katholieke koning Ferdinand en zijn vrouw Isabel. Hun heerschappij was verre van tolerant en niet-katholieken werden gedwongen zich te bekeren, werden verbannen of zelfs gedood. De Mezquita werd veranderd in een katholieke kathedraal wat het tot de dag van vandaag nog steeds is. De moslimgemeenschap voert al sinds de jaren ‘90 campagne om de kathedraal weer te mogen gebruiken voor het dagelijks gebed, maar vooralsnog zonder succes.

Je zou bijna denken dat de volgende foto’s in een totaal ander gebouw zijn genomen, maar ook deze Christelijke elementen kun je terugvinden in de Mezquita. Hoewel ik geen christelijke opvoeding heb gehad, geniet ik er wel altijd van om kerken en kathedralen te bezoeken. Met name vanwege de manier waarop het zonlicht door de grote glas-in-loodramen of de koepel in het gebouw valt. Het heeft altijd iets magisch hoe het diffuus licht zijn weg door eeuwenoude gebouwen vindt.

Of je nu katholiek, moslim, joods of een atheïst bent, een bezoek aan de Mezquita is absoluut de moeite waard. Dompel je onder in de fascinerende en rijke geschiedenis van het gebouw en de stad en ontdek er de verschillende bouwstijlen en verwijzingen naar de vele volkeren die hier ooit hebben gewoond en gebeden. En denk even aan mij wanneer je het zonlicht op dramatische wijze door de ramen ziet schijnen!

Op de website van de Mezquita de Córdoba vind je alle informatie over openingstijden, prijzen en rondleidingen.


Dutchie living in the UK who loves: food, flamenco, film, street art, music and travel. Writer and photographer of Arts & Culture blog 'Dutch Girl in London' and London tour guide.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Follow

Get the latest posts delivered to your mailbox: